NHỮNG TÌNH KHÚC CHIẾN TRƯỜNG MỘT THỜI TUỔI LÍNH

Cuộc chiến VN kéo dài gần ba mươi năm (1945-1975) nay xem như đã kết thúc nhưng đâu đó dường như vẫn còn những tiếng rên nghẹn ấm ức của những người lính già Miền Nam thua trận còn sống sót sau một cuộc đổi đời.  Tất cả như một màn kịch có nhân vật, thời gian và địa điểm, được đạo diễn cho mở màn và kết thúc sân khấu một cách tài tình. Có điều màn kịch được các diễn viên hay nói đúng hơn đó là những người lính trận mà hầu hết đang ở cái tuổi ‘ xuân thì đầy mộng mơ hoa bướm ‘ ghi lại qua những ‘ Tình Khúc ‘ được viết từ mặt trận đang còn nghi ngút khói, bên xác của bạn lẫn thù, đã làm cho những người xem sửng sốt tới rơi lệ vì không mấy ai tin là sự thật. ‘ băng đạn cuối chìm rơi khi qua sông người lính mệt nhoài nằm ngủ đầu dựa góc đa hàng bình vôi trắng răng cười cợt thép súng khô dầu bụi nước hoen có phải hòa bình vừa nở một bông hoa nở giữa tình yêu và tiếng hát .. ' ' ' (Thi Vũ tháng 1/1973 - thơ tình của người lính) Họ là lính nên ai cũng viết rất chân thật về tâm trạng của mình qua sự lo âu, thương xót, phẩn nộ, bi ai và chán đời trong lúc đang đối mặt với tử thần từng phút từng giây vì tình hình bất ổn tại hậu phương và cảnh chiến tranh loạn lạc hầu như khắp bốn vùng chiến thuật mà người lính trận nào cũng phải đăt chân tới.  Tất cả đã trở thành những sự kiện có tính chất lịch sử qua những tiếng khóc thực dù không dám khóc to trước mặt bạn bè đồng đội. Mà dù có khóc to thì cũng chẳng để làm gì vì ai biểu chúng ta sinh ra làm trai hùng nước Việt ? ‘em mắt nghìn thu xanh cỏ biếc ta lên rừng thắm ngủ chiêm bao vòng tay thần thánh xa biền biệt ta gặp nhau mà vẫn nhớ nhau em nhớ ta hay ta nhớ em ? từng đêm lặn lội giữa bưng biền ta qua Hậu Nghĩa ngày mưa xám róc vỏ thân chàm ta viết tên   năm tuổi chiến trường xuôi vạn lý núi sông biết mặt đứa phong trần yêu em ta bổng thành thi sĩ thơ lính hào hoa vỗ súng ngâm.. ' ' ' ( Chiêm Bao, Thiếu Khanh) Ðó là cái đỉnh cao của thơ văn do lính viết qua suốt cuộc chiến từ 1960-1975. Cho dù nay phần lớn những tác giả đã không còn nhưng kỷ niệm ngày xưa vẫn cứ ngổn ngang trong tâm trí mọi người, một phần bởi tiếng thơ đầy nước mắt tuy rất cởi mở và ấm áp tình người. Ðó cũng là lý do xuân tết xưa nay luôn được thi nhân ưu ái trong thi ca nhưng với lính thì ngày nào cũng như mọi ngày, vất vã cơ cực tới cái mức không còn ai khổ hơn. Cho nên với họ lấy gì vui để mà xuân hay Tết như người lính Vũ Hoàng qua bài thơ ‘ Mưa Xuân Ngoài Biên Khu ‘ viết tặng Lâm Hảo Dũng : ‘hãy uống cạn cho lòng vơi nổi nhớ rượu chất đầy : nón sắt bình đông người lấy rượu đốt men xuân càng nồng ta say khướt để quên đời dưới đó dẫu là xuân hay hạ đông gì cũng thế bởi quanh năm ta với rượu : đôi bạn già (tiển thằng bạn vừa mất ta nốc đầy cốc rượu mừng kẻ nhập đàn ta lại cụng ly ).. ' ' (Vũ Hoàng)'   ‘bó gối trong căn hầm tránh đạn chia nhau một cốc cà phê đen hít dăm ba điếu quân tiếp vụ ấy tết cô đơn của lính quèn rừng vẫn viễn miên buồn ủ rũ gục đầu tắm đạn pháo thương đau chim rừng cũng bỏ đàn về núi để mặc chinh nhân vạn cổ sầu .. ' ' ' (Xuân chiến địa - Phong Nhân Hoài) Thân phận và hiện hữu là hai mộng ước mà người lính trận nào cũng canh cánh bên lòng. Vì vậy nó đã chắp cánh thành thơ đậu trên đầu súng, đầy ắp trong chiếc ba lô và chan chứa khắp mặt đất. Nhờ vậy mà người lính mới phần nào phôi pha cái ranh giới tử sinh trước mắt.  Nổi nhớ của người lính khác hẳn với những tình cảm thừa mứa nơi chốn hậu phương vì ở đây con người có nhiều thời gian để mà yêu hờn ghét giận như Thanh Tâm Tuyền đã viết ‘ ôm em trong tay mà nhớ em những ngày sắp tới ‘ hay cùng lắm thì ‘ vắt mẫu thuốc cuối cùng xuống dòng sông mà lòng phơi trên kè đá ‘. Ngược lại người lính Trần Văn Sơn thì tự mình kể chuyện trong một đêm kích ở Dốc Ðồn Ðền làm cho những người một thời trong cuộc, đọc tới thấy thật là gần gũi thân thương và hối tiếc vì nó đã không còn : ‘Ðêm nằm nghe vượn hú ba lô, súng gối đầu mắt mở trừng không ngủ rừng tiếp rừng âm u gió lòn qua kẽ lá cuốn tròn trong ba lô rét rừng cơn mệt lã đồi tiếp đồi bao la hay : ‘dẫu nước mắt mọi người có vỗ về hy vọng ta vẫn cười khan nhìn bạn bè say có phải không em dù mây vẫn cứ bay và mai mốt ta có nằm yên trong lòng đất em hãy giữ trong lòng những điều thành thật ta đã cho em và chưa vội mang theo giữa đời ta không phân biệt bạn thù chuyện sinh tử là chuyện từng giây phút ‘ (Khi xa Bình Tuy) Phần lớn những bài thơ của lính là loại thơ ‘ Tự Sự ‘ được viết như những ‘ tình khúc chiến trường ‘ vì tự nó có đủ tầm vóc của môn thi ca chứa đựng các phần ngôn ngữ, nhạc điệu, cảm xúc và sự gợi cãm. Sự đồng điệu ngẫu hứng giữa thơ lính và những nhạc khúc được Nhật Trường Trần Thiện Thanh, Dũng Chinh Nguyễn văn Chính.. sáng tạo trước tháng 4-1975, phải chăng đó là tâm cảnh của đời lính, nên ai cũng đều có sự suy nghĩ giống nhau cho dù xa cách muôn trùng.  Nhưng yếu tố tạo nên sự đồng cảm đó , trước hết cũng là do tình yêu quê hương của mọi người. Có yêu nước thương dân mọi người mới hy sinh đời mình để chấp nhận tử sinh thua thiệt.  Chân thành trong câu chuyện kể đã làm rung cảm một cách sâu sắc tới người đọc, nhất là những em gái hậu phương, vì yêu lính bằng lời, nên đã cất giữ những hình bóng cũ, nhờ vậy mà nó đã trở thành bất tử tới ngày nay, cho dù anh có hiên ngang hay đã trở thành tàn phế : ‘Rừng thưa dạt gió Hạ Lào đêm nằm phục kích nhìn sao, nhớ nhà tháng tư thương nụ hoa cà hồn quê gởi ngọn mây xa cuối trời (viết ở căn cứ Tiên Sa) Phất phơ áo lụa trên cầu nắng nghiêng cổ tháp ngã màu thời gian gió xao sóng nước mênh mang thương em, nhớ mẹ ngập tràn nhánh sông (chiều qua sông) Ba mươi tuổi bóng tôi về hối hả đàn em nhìn như người lạ quây quanh chân khập khểnh đứng trên bờ đất lở tuổi ngày xuân theo lá rụng tan tành.. ' ' ' ( Trần Vạn Giả , Tình cảnh người về) Bạch Cư Dị là một trong những nhà thơ cổ Trung Hoa được nổi tiếng khi ông viết ‘ Tỳ Bà Hành ‘ kể lại số phận hẳm hiu của người ca kỷ về chiều trên bến Tầm Dương. Trong xã hội Miền Nam VN thời chinh chiến, số phận của người lính cũng thương đau chất chứa hằng hằng, cho dù là người đã chết hay bị thương tật tàn phế như Phế Binh Trần Quang Thiếu đã ghi lại trong bài thơ ‘ Buổi nhớ núi ‘ : ‘mới hôm nào dừng chân ven núi bè có bè có đứa còn vui anh có anh, chúng ta đời lính còn lúc này tay nắm môi cười đêm nằm ngủ cay hơi khói đạn chân co tìm dấu mất chân xưa ta bỏ quên bên ngoài biên trận tặng cho rừng ướt lá thêm mưa Buổi đến rừng cây cao nhớ núi gió nhớ đời ta nhớ anh em giờ một chân, tật nguyền đau dại mưa móc người, ơn núi nghĩa sông Ðời ai mà không có bạn nhưng đậm đà thắm thiết hơn vẫn là tình lính sống chết có nhau, chính cái thâm giao huynh đệ chi binh đó , đã làm bén lửa trong hồn những con người mà ai cũng tưởng là chai đá nhưng thật sự có ai sưót mướt trữ tình bằng họ ? Chợt nhớ xuân nào trên chiến địa, Tao mày hiu hắt đón xuân chơi Một thằng lính bộ đời như bỏ Một đứa nhảy dù cũng tả tơi.. Bốn câu thơ của người lính Phong Nhân Hoài viết cho bạn năm nào, đã làm cho người lính gia tha hương càng thêm trơ trọi, lạc lõng giữa tối ba mươi lạnh lẽo nơi chốn quê người.. Trong quán khách bên đường, ta một mình sóng đôi với ngọn đèn hiu hắt, qua đêm lại một năm buồn.  Rượu chưa nhắp mà môi dã muốn cay sè, ngoài trời con chim kỹ niệm vẫn như thiết tha giục giã dù khói lửa đã ngưng trên chiến địa, bạn bè cũng không còn quan hà cạn chén ly bôi , sau những tiếng tỳ bà nhặt khoan nức nỡ. Tan tác, chia xa,giờ đây chúng ta đang lang thang như mây chiều, sau những năm tháng đã giốc ngược đời mình cho quê hương. ‘Tội nghiệp đời trai chưa thỏa chí sa trường dung ruổi đã phơi thây đoàn quân hùng liệt nay về đất hồn vẫn quanh co giẩm lối gầy Chiều chiều đứng ngóng ngàn mây nổi mà khóc quê hương khuất bến bờ đêm hát vang lừng nơi chiến địa mộng hoàng hôn khép giữa hư vô .. ' ' ' Thời gian trôi đi tưởng có thể làm vơi phần nào nổi đau của thân phận nhưng ai có thể làm ngơ khi được đọc qua những lời thơ viết của Trần Dzạ Lữ, của Tô Thùy Yên, của Trần Ðức Uyển.. những người lính được sống sót sau chiến trận, đã gởi vào gió đất những tiếng thầm thì, cố níu lại thời gian để mình được sóng với đồng đội vừa gục ngã : ‘giặc đánh lớn, mùa mưa đã tới mùa mưa như một trận mưa liền châu thổ mang mang trời sát nước hồn chừng hiu hắt nổi không tên tiếp tế khó, đôi lần phải lục trên người bạn gục đạn mười viên di tản khó, sâu giòi lúc nhúc trong vết thương người bạn nín rên người chết mấy ngày chưa lấy xác thây sình, mặt nát lạch mương tanh .. ' ' ' ( qua sông ) ‘bốn năm thằng lơ láo áo quần rách tả tơi ăn cơm bên xác người tay bốc tay cầm súng lòng nhớ mẹ phương tây ý thương em chạy giặc xóm làng sầu khôn khuây   ăn xong múc nước ruộng uống đại cho qua ngày quê nhà em có biết chinh chiến thân lưu đày   ăn được là điều may có khi hai ba ngày không ăn chẳng có uống ta nằm với cỏ cây.. ' ' ' (Trần Dzạ Lữ - Bữa cơm ngoài chiến trường) ‘Tự hỏi về đâu, đâu chả được ? hãy tìm bên suối ngủ đêm nay gối đầu lên đá nhìn trăng sáng rừng núi sương mù ướt chẳng hay.. ' ' ' (Trần Ðức Uyển - Buổi chiều ngồi trên đá) Cuộc chiến đã khuất dần trong quá khứ hơn một phần tư thế kỷ nhưng dư âm của nó vẫn còn phảng phất khắp nơi nơi, in đậm trên từng khuông mặt héo gầy của những chàng trai Việt một thời ngang dọc, đã bỏ lại chiến trường một phần cơ thể của mẹ ban cho. Nhưng xương máu của chúng ta tới nay cũng vẫn là những đóng góp cao quý trong công cuộc ngăn chống giặc thù bảo vệ quê hương Miền Namsuốt hai mươi năm chinh chiến. ‘Trên non năm bảy thằng tuổi trẻ buổi chiều thu uống rượu không cười ôi người tuổi trẻ sầu trong mắt đêm trong rừng mộng gởi quê cxa quê xa ta có em và mẹ nhớ ao bèo xanh bông tím thiết tha nhớ người con gái bên hàng xóm chiều thả thuyền vớt mộng nở hoa.' (Vũ Hửu Ðinh viết cho Trần Dạ Lữ). Trên đường mênh mang đi tìm đồng đội cũ khắp miền yêu thương trong ký ức, qua hàng ngàn bài thơ được viết từ chiến trường lửa đạn, nơi chòi canh đồn vắng, trong giao thông hào hay nơi quán lẽ bên đường những lúc người lính tạm dừng chân. Ðời lính gian lao cực khổ nên đâu sá gì chuyện đổi thay của trời đất. Nhưng thật tình mà nói mỗi khi tới mùa mưa làm nhớ không chịu được, dù là mưa bụi lất phất từng hạt nhẹ hay những cơn mưa đầm đìa nước mắt rơi lộp độp trên nón sắt hay những tấm poncho. Bởi vì mỗi mùa mưa là những mùa kỷ niệm buồn vui của tuổi học trò.  Thời tao loạn, mấy đứa con trai tới tuổi lớn đã không còn được cắp sách đến trường, đã xa rồi một cuộc tình thương nhớ. Năm 1966, từ chiến trường Bùi Khiết đã viết gửi về em những niềm thương nhớ : ‘Vào đêm em ngủ chưa em ? Trong mơ có gặp ưu phiền nhiều không ? Ðèn xanh thành phố xa trông Hoang vu anh đứng mà lòng chiêm bao Mưa rừng tiếng lá xôn xao Tay ôm súng lạnh buồn sao là buồn .. ' ' ' (Thơ Bui Khiết viết trong Ðêm mưa hành quân 1966) Buồn quá đời lính thú đã kéo chúng ta ra khỏi cuộc gối chăn, tất cả những con đường ngắn dài của tuổi thơ đã trở thành những nẻo đường trong trí nhớ nên chỉ còn biết vui với rừng sâu mưa núi qua cuộc rượu những lúc dừng chân bên quốc lộ đêm nhớ ngày mong : ‘rượu pha xá xị đầy nón sắt dăm thằng chuyền nhau uống vòng vòng đuổi bắt nhau như ngày với tháng như khoanh tròn tựa một số không ‘ (Linh thú - 1973) Ðà Lạt mù sương với những đồi thông và muôn ngàn cỏ hoa nỏn nưởng khoe hương sắc, Ban Mê Thuộc, PleiKu, Kon Tum cát bụi mịt mù, những địa danh đến và đi của người lính biên trấn Quân Khu II một thời oanh liệt, những chiến sĩ Lôi Hổ, Biệt Ðộng Quân, Nhảy Dù, Sư Ðoàn 22 và 23 Bộ Binh một thời vẩy vùng ngang dọc, đã được người lính Vũ Hửu Ðịnh ghi lại qua nhiều tình khúc rất nồng nàn. Tiếc thay Anh đã qua đời quá sớm vào năm 1980 khi mới có 34 tuổi (1980-1946) : ‘phố núi cao phố núi đầy sương phố núi cây xanh trời thấp thật buồn anh khách lạ đi lên đi xuống may mà có em đời còn dễ thương   em Pleiku má đỏ môi hồng ở đây buổi chiều quanh năm mùa đông nên mắt em ướt và tóc em ướt da em mềm như mây chiều trông   xin cám ơn thành phố có em xin cám ơn một mái tóc mềm mai xa lắc trên đường biên giới còn một chut1 gì để nhớ để quên.. ' ' ' (còn một chút gì để nhớ)   cũng có khi nào anh trở lại phố xưa đường cũ mùa mưa bay mưa như gió ướt nên lòng lạnh gió thổi sầu sương đậu tóc bay phố không đèn điện con đường lặng những ánh đèn cây sáng chập chờn anh gặp em ngồi đang rẽ tóc mái tóc dài xanh những ngón tay và anh yêu lấy sầu chẳng nói mình anh ở lại quán mù mù tưởng bao năm trước ta là bạn chỉ nhìn nhau mà cảm được nhau.' (Cũng có khi nào) Thật là cảm động biết bao những người lính sau cuộc chiến may mắn được sống sót, ngồi hồi tưởng lại những đêm say cùng bạn trong ‘ Quán Cô Hồn ‘ với bửa tiệc nơi quán xếp bằng xị rượu nồng, miếng khô nai cứng ngắc nhai trong miệng mà ta cứ tưởng như đang nhai cả cuộc đời lận đận đắng cay của kiếp lính, cho nên uống vào như ta uống cả niềm đau sầu cháy long đong.  Buồn quá đổi lại càng buồn thêm khi chạnh nhìn cô quán trẻ vừa mới làm quả phụ khi cuộc tình chưa quá một mùa đông. Sau đó bạn ra đi và đã gảy cánh tại Kon Tum năm 1974, được Tiếp Sĩ Trường một phi công ở Phi Ðoàn 218 ghi lại qua bài thơ ‘ Nữa Mảnh Phi Bào ‘ khóc bạn cố Trung Uý Nguyễn Văn Phú : ‘ .. cởi mảnh phi bào anh để lại trao về quê mẹ một trời xuân mai đây nếu có ai thương tiếc xin đốt cho người một nén hương   ngày xưa anh đứng bên song cửa nhìn áng mây trời ngó cánh bay giờ đây mây trắng anh xây mộng lại biến vành tan buổi xum vầy.. ' ' ' (nửa mãnh phi bào)        Hình như mùa xuân đã đến bên thềm gió trong mông mênh cùng tận, như những năm nao, tôi lại âm thầm lâm râm cầu nguyện cho gia đình, bạn bè, đồng đội, đồng bào.. được may mắn an bình trong buổi hổn mang dâu bể.. ‘mai về nẻo ấy chiều sương khói ta biết tìm đâu bước bạn hiền vượt thác Mé Kông qua cầu khỉ Paské héo hắt bóng trăng đơn   mai về quê mẹ qua biên giới thăm lại Trường Sơn thuở kiếm cung rừng núi vẫn xanh màu khát vọng chỉ ta hờn tủi kiếp tha hương (thì thôi hãy khóc để quên đời ố MG). Có ai còn nhớ lối xưa để tìm về mà có tim chăng nữa thì cũng chỉ thấy những thành mộ chí hoang vu, cỏ lau xưa hiu quạnh, khiến cho những người lính già cứ ngẩn ngơ hóa bướm dù bàn tay vẫn ấp trên những trang báo ngày nào. Ngoài đêm bây giờ hình như tiếng ngựa vẫn còn lao xao hí hoài những hồi thúc giục, đời vẫn mỡ ra trước mắt như đang gọi hồn người lính đi vào cõi mộng lung muôn trùng. Viết từ Xóm Cồn Hạ Uy Di Ðầu Giêng 2010 MƯỜNG GIANG